‘Een psychologe vertelde me ooit dat ik kenmerken van een narcistische persoonlijkheidsstoornis heb,’ zegt hij tegen me.

We zijn nog maar een maand aan het daten en we hebben voor het eerst mot gehad vanavond. Ik moet huilen; ik ben bang dat hij het uit gaat maken.

‘Geloof me, je wil me op gegeven moment toch niet meer zien. Ik ben niet in staat tot liefde. Ik voel het niet. Het lijkt alsof ik dood ben vanbinnen,’ gaat hij verder.

Een vlaag misselijkheid trekt door mijn lijf.

Ineens schiet er WEG HIER! in neonletters door mijn hoofd.

‘Oké, dan ga ik vanavond maar thuis slapen,’ zeg ik terwijl ik mijn tas pak en de tuin inloop.

Hij begint over iets anders te praten, maar ik ben al bij de voordeur. Terwijl hij blijft praten alsof er niets aan de hand is, roep ik: ‘Doei!’ en stap snel naar buiten.

Ik scheur naar huis toe. Ik weet niet of ik verdrietig ben omdat mijn verliefdheid de grond in is geboord, of opgelucht omdat ik een kogel heb ontweken.

Maar de volgende dag doet hij weer poeslief.

Zo gaat het elke keer, maandenlang. We hebben geen relatie, want we zijn volgens hem ‘niet compatibel’. Maar elke keer wanneer we elkaar tegenkomen, is hij de perfecte charmeur. Hij maakt me aan het lachen, geeft me complimentjes, vraagt me uit eten…

En de volgende dag kickt hij me er weer uit.

Ik blijf erin trappen. Ik blijf bij hem terugkomen. Ondanks de spanning in mijn buik. In mijn nek. In heel mijn lijf.

Ik blijf zijn geklaag aanhoren. Over hoe moe hij is. Over hoe onzeker hij is.

Ik blijf bij hem in bed belanden.

Waarom? Omdat hij – als hij iets van me wil – de warmste knuffels geeft die ik in lange tijd heb gehad.

Omdat er – in mijn ogen – momenten zijn van diepe intimiteit. Omdat de seks een zoete marteling is, die mijn lijf en geest gevangen houdt. Omdat ik denk dat ik van hem hou.

Hoe is het mogelijk dat iemand je tegelijkertijd geadoreerd en volledig waardeloos laat voelen?

En hoe kan het dat ik de overduidelijke rode vlaggen zolang heb genegeerd?

Wat is een narcist?

Intussen ben ik amateur-expert geworden op het gebied van narcisme (Bali is helaas het mekka der narcisten). Wees gerust. Dit wordt geen klaagzang. Ik zie mezelf ook niet als slachtoffer.

Dat zou hypocriet zijn, aangezien ik zelf ook wel wat herken in sommige narcistische trekjes. Iedereen is wel een beetje narcist. Het is daarnaast een term die de laatste tijd maar al te vaak wordt rondgestrooid.

Maar wat is een narcist dan? Volgens ParnassiaGroep zijn narcisten:

• Gespeeld charmant
• Verslaafd aan aandacht
• Hooghartig naar anderen
• Niet in staat om emoties goed te voelen
• Gek op macht
• Extreem jaloers
• Egoïstisch en egocentrisch
• Op zoek naar bewondering

Daarnaast hebben ze weinig inlevingsvermogen en zijn ze minder goed in staat om empathie te voelen of tonen.

Hoeveel boxjes tik jij aan? Ik tik ze soms allemaal zacht aan, behalve dan dat ik emoties sterk voel. En mijn spiegelneuronen, of empathie, zijn ook flink aanwezig.

Enniewee, dit is geen psychologische analyse, maar een blog over de lessen die we kunnen leren van onze ’toxische relaties’ – om er nog maar zo’n buzzword in te gooien.

Het verschil tussen codependency en liefde

Heb je jezelf wel eens verloren in een relatie? Alle rode vlaggen genegeerd en jezelf opzij gezet om de ander tevreden te houden?

Als je een beetje op mij lijkt, kun je jezelf makkelijk verliezen in je gevoelens. In de verliefdheid, in de hunkering, in de aandacht. Tja, ik ben nu kennelijk verslaafd aan liefde (goed boek overigens van Jan Geurtz).

Het heeft ruim anderhalf jaar geduurd voordat ik hem echt uit mijn leven heb gezet. En ik kon zijn stem twee jaar daarna nog horen. Alsof hij naast me stond, in mijn oor zijn kritiek fluisterde.

Ik dacht dat ik van hem hield, maar ik hield van iets dat ik herkende, van vroeger. Zijn pijn, zijn trauma, zijn donkerte… verwarde ik met verbinding, met liefde. Ik hield vast aan een pijn die niets met hem te maken had.

Ik hield vast aan mijn eigen pijn en hechtingstrauma.

Dat is geen liefde. Dat is codependency.

Het is te makkelijk om de schuld bij hem neer te leggen. Ja, narcisme is een ding en het bestaat volgens de DSM. En ja, deze mensen staan erom bekend te liegen en bedriegen. Maar er zijn altijd twee spelers. Het is aan jou of je meespeelt of niet.

Hoewel het lang heeft geduurd om mijn eigenwaarde terug te vinden, ben ik dankbaar dat ik dit heb meegemaakt. Ik heb ervan geleerd.

Wijze lessen van deze niet-duurzame relaties

Sinds hem heb ik nog wel meer van dit soort figuren ontmoet, maar die heb ik dankzij mijn ervaring met hem vrij snel weten te ‘ontmaskeren’.

Wat heb ik daarvan geleerd?

Dat ik naar mijn lichaam moet luisteren. Zodra ik achterlijk veel ongezonde spanning in mijn onderbuik voel, weet ik dat ik op moet letten.

Je onderbuik is je ‘tweede brein’, je intuïtie. Hiermee pik je onbewust informatie op. Je ‘voelt’ wat goed is voor je en wat niet.

En:

• Ik heb geleerd afstand te nemen wanneer ik word leeggezogen.
• Ik heb geleerd gezond(ere) grenzen op te bouwen.
• Ik heb geleerd niet mijn pijn of die van iemand anders te verwarren met verbinding of liefde.
• Ik heb geleerd dat ik geen bevestiging bij anderen moet/hoef te zoeken.
• Ik heb geleerd dat ik verantwoordelijk ben voor mijn keuzes.
• Ik heb geleerd dat ik anderen moet behandelen zoals ik zelf behandeld wil worden.
• Ik heb geleerd dat ik moet zeggen wat ik nodig heb – en wat niet.

6 rode vlaggen in toxische relaties

Daarnaast heb ik enkele rode vlaggen leren herkennen. Voor het gemak gebruik ik ‘hij’ maar dat kun je ook vervangen met ‘zij’ of ‘hen’.

1. Te hard van stapel lopen

Lijkt hij helemaal verliefd op je (soms al na de eerste date), zonder dat hij vragen aan je stelt of je heeft gezien op minder goede momenten? Grote kans dat het een projectie is waar hij verliefd op is. Een ‘mirage’ (fata morgana) die net zo makkelijk weer kan verdwijnen.

2. Je overtuigingen onderuit halen

Heb je het idee dat je je overtuigingen (en jezelf) moet verdedigen, omdat de ander ze belachelijk maakt of op ze neerkijkt? Lijkt me niet echt respectvol. Een voorbode van de rest van de relatie.

3. Je energie opzuigen

Dit is nog wel de beste indicator. Hoe voel je je na jullie ontmoeting? Energievol? Blij? Of heb je de behoefte om een week bij te komen in een hutje op de hei?

4. Meer nemen dan geven

Ieder mens heeft zo zijn eigen manier om liefde te uiten: cadeautjes geven, fysieke aanraking, liefdevolle woorden, dingen voor een ander doen of tijd met elkaar spenderen. Maar als jij op deze gebieden het meeste geeft, dan zit er iets scheef.

5. Liegen en bedriegen

Ook al weet je 100% zeker dat hij liegt (je hebt er bewijs van), hij blijft het ontkennen.

6. Aangeven (zelf)destructief gedrag te vertonen

Tja, nog zo’n nobrainer. Als hij letterlijk tegen je zegt dat hij zelfdestructief is, lijkt me dat een vrij duidelijk signaal om je boeltje te pakken en rechtsomkeert te maken.

MAAR, voor mensen met een witte-redder-complex is dit woest aantrekkelijk. Want wie weet kun jij hem wel helpen! Wie weet ben jij goed genoeg om hem uit zijn misère te helpen!

Herken je dit? Dan is mijn tip: niet doen. Gewoon. niet. doen.

Probeer je dat wel, dan is de kans groot dat je op een averechts effect afstevent.

Laat die soap maar zitten

Het leven gaat niet altijd over rozen. Maar als je het idee hebt dat Goede Tijden, Slechte Tijden een kinderserie is in vergelijking met jouw dagelijkse drama, dan is het tijd om van zender te wisselen.

Verder lezen

• Wat ik als control freak doe om de controle los te laten
• Eenzaamheid in een paradijs als Bali
• Pijn aanvaarden voor een gelukkiger leven, zo doe ik dat
• Bye bye Bali, hallo Holland: ik ben weer thuis!