Perfectionisme herkennen bij jezelf is de eerste stap naar zelfheling. Ofwel, een fijner leven.

Want zoals je al hebt gemerkt, is het niet precies leuk om perfectionistisch te zijn. Daarom ben je op dit artikel beland, toch?

Misschien zit je jezelf in de weg, omdat je denkt dat alles altijd perfect moet. Of je legt de lat te hoog door jezelf te vergelijken met de besten in je vak.

Op zich niets mis mee, als dat je helpt om beter te worden in wat je leuk vindt.

Maar als je merkt dat het je klein houdt, gestrest en angstig, is het minder tof.

Kenmerken van ongezond perfectionisme

Ongezond perfectionisme kan je creativiteit en productiviteit flink in de weg zitten. Hier volgen enkele kenmerken van perfectionisme volgens KU Leuven.

• Je stelt dingen eindeloos uit.
• Je bent bang om fouten te maken. Een fout voelt als falen in plaats van een leermoment.
• Je legt de lat onrealistisch hoog.
• Je zoekt bevestiging van anderen.
• Je hebt moeite met kritiek.
• Je kunt moeilijk genieten van je successen.
• Je vergelijkt jezelf constant met anderen.
• Je vindt het moeilijk om hulp te vragen.

Perfectionisme herkennen bij jezelf

Vroeger dat ik dat je alleen perfectionistisch bent als je alles goed doet.

Weet je wel, van die mensen waarvan het haar altijd perfect zit, in stralend witte schoenen lopen en hun huis hebben ingericht alsof Viva Wonen net is langs geweest.

Op dat soort mensen was ik altijd een beetje jaloers. Want bij mij lukte dat nooit.

Mijn haar heeft een eigen leven. Mijn huis ziet eruit alsof de Kringloop net is langs geweest. En op mijn witte schoenen zitten vanaf dag één al bruine vlekken.

Daarom dacht ik dat perfectionisme niet bij mij hoorde.

Bovendien gaf ik vaak bij voorbaat al iets op, omdat ik het niet dacht te kunnen. Of ik raakte zo gefrustreerd dat iets niet ging zoals ik wilde, dat ik mezelf een halve burn-out cadeau gaf.

Wat blijkt? Perfectionisme heeft een beste vriendje. Genaamd faalangst.

En die ken ik maar al te goed. Die twee gaan hand in hand gezellig de stad in. Koffie drinken samen. Beetje shoppen.

Toen ik daarachter kwam, ging er een lichtje bij me branden.

What the actual fuck? Zoals mijn ex graag tegen me zei.

Blijkt dat de meeste mensen die faalangst hebben, ook last van perfectionisme hebben. En andersom.

Die combi leidt ertoe dat je altijd ‘aan’ staat en je aan iets door blijft werken, omdat je nooit weet wanneer iets goed genoeg is.

Hoe weet je wanneer iets af is?

Ik vroeg het laatst aan een kennis van me. Hij is productiviteitsexpert, dus ik dacht hij heeft het antwoord wel.

“Hoe weet je wanneer je moet stoppen en iets de wereld in moet sturen? Hoe weet je wanneer je klaar bent en naar het volgende project moet gaan?” vroeg ik hem.

Want dat is nog zo’n dingetje. Ik wil niet te snel naar het volgende project gaan, want ik wil me niet laten afleiden door een nieuw ‘shiny’ project (dat gaat bij mij vrij makkelijk).

Bovendien is er ook nog zoiets als de sunk cost fallacy. Dat je ergens zoveel tijd, energie en geld in hebt gestopt, dat je er niet mee kúnt stoppen.

Gooi daar wat perfectionisme bovenop, en je hebt het perfecte recept om nooit, maar dan ook nooit, wat af te maken. Laat staan te publiceren.

Gezellig.

Nou, tijd om daar verandering in te brengen, zou ik zeggen.

Dus hoe vind je daarin balans?

“Door je aan je schema te houden en jezelf deadlines op te leggen,” gaf mijn kennis als antwoord.

Ja, duh. Hij is productiviteitsexpert, logisch. En man. Nog logischer.

Maar bij vrouwen werkt het gewoon wat anders. Bij veel vrouwen dan. Zeker bij vrouwen die worstelen met perfectionisme.

Een boek is nooit af. Een blog is nooit af. Een illustratie is nooit af. Niet voor ons.

Wat ik doe om mijn perfectionisme los te laten

Wat ik dan doe?

Mijn perfectionisme herkennen en me bewust worden van hoeveel energie ik besteed aan een project of taak. Gewoon: hoe voelt het? Maakt het me gelukkig om ergens eeuwenlang aan door te werken?

Of kan ik iets de wereld in knallen, zonder dat het perfect is?

Kan ik het gebruiken als oefening, als les? Om feedback te verzamelen. En om het volgende keer beter te doen (dat hoort mijn perfectionistische brein gráág).

Dus in plaats dat ik uren, dagen of weken verlies aan kleine details en onbelangrijke dingen, probeer ik nu gewoon het plezier te behouden in mijn werk.

Daarom doen we toch ook wat we doen? Om fun te hebben in ons werk en in ons leven?

Nou, precies.

Eigenlijk is het kiezen tussen twee kwaden:

• Wil je blijven denken dat je niet goed genoeg bent, en je werk daarom niet publiceren?
• Of wil je blijven denken dat je niet goed genoeg bent, en je werk toch publiceren, lekker puh?

Ik kies voor het laatste.

Oh! En af en toe iets uitbesteden, helpt ook. Hoeft ook geen ‘perfect’ resultaat op te leveren trouwens, maar het scheelt wel energie.

En als dat niet helpt, heb ik in dit artikel nog een aantal oefeningen tegen perfectionisme.

Verder lezen

• Ik kan niet tekenen + andere leugens die je jezelf vertelt
• 5 oefeningen tegen perfectionisme
• Perfectionisme loslaten: 5 tips voor meer zelfexpressie
• Ik wil rust in mijn hoofd! (en dat lukt met deze 10 tips)